Introductie van de Saxofoon



Inleiding


Dexter Gordon

De saxofoon staat bekend als een instrument wat heel "ruig" klinkt, in de rock'n roll bijvoorbeeld, maar ook als een instrument wat heel gevoelig uit de hoek kan komen, je hoeft maar aan een zwoele zomeravond te denken, of aan een latijns-amerikaanse schone (m/v) en de bijbehorende tenorsaxofoon zit al meteen bij de sfeer inbegrepen.

Ook is er bij dit blaasinstrument altijd een gevoel van vrijheid oproepbaar dat zo speciaal is, in ieder geval niet met een ander instrument vergelijkbaar, dat heel veel mensen saxofoon willen leren bespelen. Daar komt nog bij dat je vrij snel een liedje kan spelen, en aangestoken door dit enthousiasme, zijn er nog talloze fijne liedjes te leren.


Geschiedenis


Uitgevonden in 1844, is de saxofoon wel een van de jongste instrumenten uit de westerse muziekgeschiedenis, afgezien van een hele rij electronische instrumenten dan; Nog steeds is de bescheiden rol van de saxofoon in het symphonieorkest typerend in dit geval. De klarinet heeft Adolph Sax geïnspirereerd tot het maken van de saxofoon.

En nog steeds is het ontwerp van de Belgische instrumentbouwer practisch ongewijzigd gebleven

Toch is de saxofoon in de eerste paar jaar tamelijk anoniem door het leven gegaan, pas met de introductie in de Ragtime en aanverwante muziekstijlen, is het de saxofoon voor de wind gegaan, we spreken over de jaren twintig.

In een nog later stadium, in de jazzmuziek, en met name de swingperiode, kreeg de saxofoon een leidende rol toebedeeld.

De bebop, eind jaren veertig, was helemaal de top; Hier was de saxofoon gezichtsbepalend. De Rock'n roll kwam toen opzetten en daarmee werden de zang en gitaar meer in de schijnwerpers gezet. Wel is er in de klassieke muziek veel literatuur geschreven en gaat het gebruik van de saxofoon in de jazz en entertainmentmuziek onverminderd voort.


Soorten


Adolph Sax heeft zes verschillende types ontworpen;

  1. De Sopraninosaxofoon(in Es)
  2. De Sopraansaxofoon(in Bes)
  3. De Altsaxofoon(in Es)
  4. De Tenorsaxofoon(in Bes)
  5. De Baritonsaxofoon(in Es)
  6. De Bassaxofoon(in Bes)

Er zijn nog wel wat andere saxofoons ontworpen, in C en in F, gebogen of recht, zelfs een contrabassaxofoon een schuifsaxofoon, en er zijn ook electronische varianten op de markt. Zie bijvoorbeeld deze sites:
Een Autosax
diverse saxofoons

Dit zijn de meest gebruikte saxen:
rechte sopraan   altsax tenorsaxofoon baritonsax

In een saxofoonkwartet zijn deze bekendste vier verenigd, en men zal zich verbazen over de warme samenklank.

Een heel speciaal saxofoonkwartet is

The Earwax Saxophone Band

Dit kwartet, overigens met twee altsaxofoons, gebruikt jazz, pop en Afrikaanse invloeden om geweldig levendige optredens te verzorgen, veel op straat, in kroegjes maar ook op grote festivals.

Zonder drums, piano's of bassen!


Bekende Saxofonisten


Uit de Swingperiode, zijn de bekendste saxofonisten: Coleman Hawkins, Lester Young en Ben Webster op de tenorsaxofoon en Johnny Hodges op de altsax. Dexter Gordon zat in de overgang naar de bebop. Met Charlie Parker bereikt dat z'n hoogtepunt, onmiddellijk gevolgd door de hardbop met o.a. Sonny Rollins en John Coltrane.

Eind jaren vijftig deed de freejazz z'n intrede met Ornette Coleman en Albert Ayler.

Ondertussen was de jazz als vernieuwer wel verdwenen, maar Michael Brecker en Wayne Shorter hebben de jazzrock en popmuziek van welluidende saxofoonklanken voorzien.

Overigens heeft er ook altijd een commerciële lijn bestaan, met Rudy Wiedoft, Earl Bostic, Illanois Jacquet, Tower of Power, David Sanborn en Kenny G.

In Nederland Piet Noordijk, Hans Dulfer en Paul van Kemenade.


De Bespeler


De saxofoon is een tamelijk overzichtelijk instrument, de basis is hetzelfde als een blokfluit qua vingerposities, het grote verschil is de manier van aanblazen, dat gebeurd m.b.v. een riet (dun plankje hout) dat door het blazen gaat trillen en zo geluid maakt. Door steeds klepjes dicht te doen, wordt de luchtkolom langer en de toon lager.

Verder kost het bij een grotere saxofoon meer lucht, maar bij een kleine meer luchtdruk.

Samenspelen is erg leuk, het kan al heel snel en daar leer je verschrikkelijk veel van, je weet dan meteen wat belangrijke dingen zijn (tellen, ja). Je kan mailen naar de auteur.Hij kan je misschien verder helpen.

Overigens duurt het 10 jaar voordat alles heel makkelijk gaat; zo, klaar ben je ermee!

Spelen kan je meteen, dus dat is niet alleen uitgangspunt, ook eindoel.


De rol in de kunst


Muziekinstrumenten hebben altijd een groot gedeelte vakmanschap vereist, drempel 1, want iets leren heeft aanpassingsvermogen nodig, wat niet strookt met de kritische en daadkrachtige achtergrond die kunst tot verheffend en sturend voortrekker maakt. Zowiezo heeft popmuziek meer zo'n soort rol. De experimenten die Duke Ellington en John Coltrane al deden hebben nooit echt navolging gekregen in hun tijd, misschien iets te vroeg; want dat heb je ook nog: kunst mag maar een klein stukje voorliggen. Charlie Parker en Ornette Coleman hebben wel het één en ander losgewoeld.

Toch, kunst als individule uitdager, kan iedereen raken en is daarom niet minder belangrijk voor de toehoorder, maar erg moeilijk te grijpen voor de uitvoerder.


links


Een aantal interessant websites zijn te vinden op: